De boef van Baghdad...

Op het moment dat ik achter deze computer zit (en misschien ook wel op het moment dat u dit leest) is de dreiging van een nieuwe Amerikaanse aanval op Irak levensgroot aanwezig. Er zijn nu wel VN-wapeninspecteurs in Baghdad, maar wie weet wat er nog gaat gebeuren en wat de gevolgen ervan kunnen zijn. Tijd dus om eens in de wargame kast te kijken en te zien wat er mee te doen valt...

Het meest in het oog springt de bijdrage van Dorlon J. Elliot, Back to Iraq, een spel op operationeel niveau, dat uitgegeven werd door wijlen XTR van de onvermoeibare Ty Bomba. Dit is oorspronkelijk een spel uit 1993, dat sindsdien in verschillende edities heruitgegeven is (niet overigens omdat het zo goed is, denk ik, maar ja...). Het meest recentelijk nog in een aflevering van Strategy & Tactics magazine. Omdat ik alleen over de eerste editie beschik zal ik niet op de verschillen tussen de edities in gaan (die zitten geloof ik vooral in de slagordes van de deelnemende landen).

De kaart toont het hele land Irak met de wijde omgeving op een schaal van 17 mijl per hexagon en de counters zijn voornamelijk divisies en brigades. Kaart en counters zijn typische XTR produkten, gladjes en duidelijk waarbij (hoe kan het bijna anders) gebruik gemaakt wordt van de standaard NATO symbolen. Maar waar het natuurlijk op aan komt is hoe het speelt.

Het spel heeft drie scenario's: een scenario waarin Iran Irak binnenvalt en waarbij de `coalitie' strijdkrachten in de loop van het spel bij de oorlog betrokken kunnen raken. Dan is er een scenario waarin Iran aan een economische chaos ten onder gaat en Irak van de gelegenheid gebruik maakt om Koeweit opnieuw aan te pakken met alle gevolgen van dien en een aanval van de `Coalitie' om het Iraakse regime te verwijderen (hmm, wat klinkt mij dat nou bekend in de oren) en het land op te delen in kleinere staatjes, die echter op een verrassende Iraaks-Iraanse coalitie kan stuiten (want Iran is toch immers ook van `de as van het kwaad'? Die zullen zich de kans niet laten ontnemen om de `Grote Satan' aan te grijpen! ;-)), waarna de problemen pas echt beginnen. Voeg daar nog zulke kenmerken van de moderne oorlogvoering aan toe als chemische en nucleaire oorlogvoering, en het brouwsel uit de heksenketel is compleet.

Het spel op zich is een vrij basaal Igo-Ugo spel (oftewel eerst beweegt en vecht de ene speler en dan de andere). Het is duidelijk dat het gebaseerd is op het spel Desert Storm uit Command Magazine 13. In detail gaat een beurt als volgt: in het begin gooit men wat het weer is. Dat kan variëren qua seizoen waar men in gaat vechten. Als het weer slecht is zijn er een flink aantal nadelen. Zo kan de Amerikaanse 82nd Airborne Division dan niet springen, neemt het risico toe dat de 101st Airborne Division verliezen lijdt bij haar verplaatsingen en is de coalitie luchtsteun zeer beperkt. Hierna volgt de Agressor Player turn. De Agressor player (meestal de Iraqi, maar in scenario 1 de Iraanse speler) beweegt en valt aan, gevolgd door de Coalition player. Tijdens de beweging kan de speler een zogenaamde `hasty assault' uitvoeren, uit andere wargames bekend als een `overrun'. De aanval in de combat phase is een `deliberate assault'. Net zoals in alle andere wargames is dit een zaak van het vergelijken van de gevechtswaarden, mogelijke modificators toepassen en een dobbelsteen gooien. De resultaten (uitgedrukt in cijfers) geven de verliezen in steps aan, waarbij overigens benadrukt moet worden dat westerse troepen (VS, Groot-Brittannië, Franse troepen, Israëlische troepen en een mogelijk NATO contingent) in dit spel een voordeel hebben boven de plaatselijke jongens. Het is namelijk zo dat elk gevechtspunt bij hen als een step telt. Zij kunnen dus veel langer verliezen lijden dan de meeste Arabische eenheden, die maar een of twee stappen hebben. Dit is overigens met opzet gedaan, om de superioriteit van het westen op het niveau van training, cohesie, commandovoering etc. weer te geven. Ook kan je dan (bij Amerikaanse eenheden) een deel van een divisie al op de kaart laten beginnen terwijl de rest later volgt.

De Amerikaanse sterkte in dit spel is overigens in vergelijking met de opbouw tijdens de Golfoorlog, redelijk beperkt: de 82ste en 101ste Luchtlandingsdivisies, de 1st Cavalry en 24th Mechanised Infantry Divisions plus het 3rd Armoured Cavalry Regiment en de 1st Marine Expeditionary Force (divisie) en van NATO de Britse 1ste Pantserdivisie, de Franse 6e Lichte Pantserdivisie en een NATO Combined Force divisie. In hoeverre dit overeenkomt met de werkelijkheid is nog maar de vraag; zo zouden de Britten nu niet meer dan een brigade naar de Golf kunnen sturen en de deelname van Franse troepen aan een aanval op Irak is op dit moment wel zeer onwaarschijnlijk (dat geldt trouwens ook voor de Syriërs en of NATO een gecombineerde strijdmacht naar het Midden-Oosten wil sturen is nog maar de vraag).

Opvallend zijn ook de Koerden en de Moerasarabieren. Hun eenheden zijn statisch en kunnen op de kaart alleen maar wachten tot zij gered of geplet worden (een beetje vreemd voor guerilla's die ongrijpbaar moeten zijn). Voor de arme Koerden moet dat overigens op hetzelfde neerkomen gezien het feit dat de dichtstbijzijnde geallieerden de Turken zijn, die een historische hekel aan de Koerden hebben (en vice-versa).

Achterin de regels zitten nog een aantal optionele regels, die betrekking hebben op een variabiliteit in het weer, de effecten van chemische oorlogvoering (door de Iraqi's) en een mogelijke westerse reactie er op, uiteenlopend van een beperkt antwoord (voer zelf een chemische aanval uit) tot een massieve vergelding (Poef! er verdwijnt een stack van de tegenstander in een radioactieve wolk, zo lang die niet in een stad staat). Daarnaast bestaat de mogelijkheid dat de Iraniërs een kernbom loslaten (waarbij ze overigens moeten gooien of ze het doel hokje raken) die ook knap verwoestend kan zijn voor coalitie eenheden. Ook hier is een antwoord mogelijk. Er is een vijf zesde kans op een massive response en een een-zesde kans op een `really, really massive response', waarbij Iran gereduceerd wordt tot een Iran-vormig radioactief gat in de grond. Opvallend is dat, indien dit gebeurt, de coalitie speler volgens de ontwerper het spel gewonnen heeft... Volgens de ontwerper gaat het er om om zo veel mogelijk Iraniërs te doden en hun infrastructuur voor oorlogvoering plat te leggen. (``we're not worrying about world public opinion here'', zoals de ontwerper het fijntjes uitdrukt). Verder zijn er regels voor speciale acties van Amerikaanse en Franse gepantserde cavalerie-eenheden (covering forces), helikopter transport van de 101ste en paradrops van de 82nd Airborne divisies, vuursteun van oorlogsschepen en Iraakse en Iraanse elite-eenheden.

Aan dit spel kleven echter in mijn optiek ook enige nadelen: zo heeft de ontwerper niet of nauwelijks oog voor de politieke effecten van een dergelijke aanval in de Arabische wereld. Hoewel er wel mogelijkheden zijn dat bijvoorbeeld Iran, Turkije en Syrië interveniëren, spelen de spelers relatief in een politiek vacuüm. Een beslissing zoals die van Saudi-Arabië om de Amerikanen niet toe te staan om Saudische bases te gebruiken komt in het spel niet voor (kan je er echter natuurlijk zelf in doen, maar het hindert de Amerikanen zeer bij hun versterkingen en hun opstelling. Bovendien kost het ze Saudische eenheden). Verder is er geen aandacht voor de mogelijke gevolgen van een dergelijke strijd en hoe deze gevolgen de strijd zelf kunnen beïnvloeden. Zo willen de Koerden hun onafhankelijkheid en ook de Moerasarabieren hebben hun eigen ideeën op dit punt. Eén van de redenen waarom de Amerikanen in 1991 niet naar Baghdad oprukten was omdat zij niet wilden dat Irak uiteen zou vallen en een verzwakt Irak met een verzwakte Saddam in hun ogen beter was dan een Irak dat onder de buurlanden opgedeeld werd. Ik kan mij indenken dat het rekruteren van Koerden en Moerasarabieren op termijn ook weer effecten heeft die de Amerikanen eigenlijk niet zouden willen. Verder heeft Turkije een afkeer van het idee van een Koerdische staat, dus die zullen waarschijnlijk minder staan te popelen om mee te doen met een operatie die hierin zou kunnen resulteren. Verder bestaat er de mogelijkheid van een Israelische interventie (waarbij de Israeli's eventjes dwars door Jordanië heen blitzen om in West-Irak op te duiken), zonder dat dit tot weerklank in de Arabische wereld leidt. Ik kan mij overigens niet indenken dat dit zonder Jordaanse tegenstand zou gebeuren en het Jordaanse leger heeft de reputatie het beste leger in de Arabische wereld te zijn. Aan al dit soort politieke consideraties wordt in het spel geen aandacht geschonken.

Ook valt mij op dat er geen regels zijn voor de olie. Nu is het wel zo dat de ontwerper er op wijst dat de Golfoorlog aantoonde dat ``petroleum infrastructure inside a modern combat environment is immediately and automatically destroyed'', zoals de ontwerper van het spel het ontbreken van olievelden op de kaart verklaart. Nou moge dat zo zijn, maar ik kan mij niet indenken dat het bezit van de olievelden niet meegewogen wordt bij de planning van de aanval. Ook dit vind ik eerlijk gezegd een minpuntje van het spel (terwijl toch scenario 2 de titel heeft van `It's the oil, stupid'. Misschien dat de ontwerper hier naar had moeten luisteren).

De regels voor het gebruik van kernwapens en de mogelijke gevolgen komen op mij ook als zeer simpel over. Beslissingen over de inzet van dergelijke wapens worden nooit in een politiek vacuüm genomen, zoals in het spel wel gebeurt. Ik kan mij indenken dat de politieke, economische en ecologische gevolgen van een dergelijke inzet ook nog lang door de hele wereld voelbaar zullen blijven.

Kortom: een spel over een mogelijke derde Golfoorlog waar het nodige op af te dingen valt. Met name de grove simplificatie van de politieke realiteit van het Midden-Oosten kan slechts als gevaarlijk betiteld worden. De ontwerper heeft de geïnteresseerde speler met zijn naar mijn mening overgesimplificeerde zwart-wit beeld geen dienst bewezen en als het in dit spel geschetste beeld ook binnen de Amerikaanse leiding heerst dan kunnen ze nog wel eens op lelijke verrassingen stuiten omdat er een groot aantal factoren buiten beschouwing gelaten is. Ik kan het eigenlijk alleen maar aan echt geïnteresseerde spelers aanraden. Leuk als je je eens een keertje te buiten wil gaan aan `Saddam-bashing' maar verder kan ik het niemand aanbevelen. Koop dan maar een oud exemplaar van Victory Games' Gulf Strike en ga daarmee stoeien...

Frank van den Bergh

Bron: Richard Jupa & James Dingeman, Gulf Wars, Cambria, 3W publications, 1991