Gondor en Sauron

door Frank van den Bergh

In een gat in mijn spellenkast woont een oud spel. Of ik moet liever zeggen `spellen'. Want het gaat om drie spellen in een doos. Bijna vergeten door de wereld en zijn eigenaar zijn de spellen nu ineens weer in de belangstelling komen te staan. Wat kan het zijn? De doos met The War of the Ring, natuurlijk! Het gaat hier om het spel War of the Ring met de kleinere spellen Gondor en Sauron in een doos, die in 1977 werden uitgegeven door het lang geleden ondergegane Simulations Publications Incorporated. Daar War of the Ring een algemeen spel is zal ik mij hier concentreren op de kleinere spellen Gondor en Sauron, waarin een veldslag en een belegering centraal staan en die beide gelijke basisregels hebben. Overigens moet ik voor de volledigheid wel vermelden dat zowel Gondor als Sauron als losse spellen uitgebracht zijn.

Gondor gaat over het beleg van de stad Minas Tirith, dat in deel drie van In de Ban van de Ring in detail beschreven wordt; in Sauron staat de slag op de vlakten van Dagorlad aan het einde van het tweede tijdperk centraal. (Diegenen die het boek niet lezen moeten dan maar even de film kijken, Dagorlad is de grote slag aan het begin van deel 1 van de film waarin Sauron zijn ring verliest en de hele zaak aan het rollen gaat.)

Kaart en counters

Daar de spellen uit 1977 stammen doen kaart en counters tegenwoordig tamelijk gedateerd aan. Beide kaarten zijn licht beige van kleur en bedrukt met verschillende bruintinten. De counters zijn ook zeer in primaire kleuren gedrukt, rood voor de troepen van Sauron en lichtblauw en groen voor de troepen van Westernesse met grijs voor de verschillende markers. Spelers die gewend zijn aan moderne spellen met veelkleurige kaarten en fiches zullen een schok krijgen als ze dit zien.

Maar uiteindelijk komt het er op aan hoe de spellen spelen. Dus laten wij eens kijken hoe dit gebeurt. De counters dragen een symbool van het type troepen dat zij voorstellen met aanduidingen van de aanvalswaarde (die uiteenloopt van A, het beste, en E, het slechtste), een pantser-beschermingswaarde (tussen de 1 en 4) en een moreelwaarde (die uiteenloopt tussen de W en Z), waarbij boogschutters nog een aparte aanvalswaarde voor hun bogen hebben. Leiders hebben een `rally rating' waarmee zij kunnen proberen gevluchte soldaten weer tot staan te brengen.

Spelsysteem

De beurtvolgorde is bij beide spellen vrijwel gelijk. In het begin is er de Initial Magic leader Movement Phase. Leiders die een magische capaciteit hebben mogen of een spreuk uitvoeren of bewegen, waarbij de leiders van Westernesse voorgaan. Dan vindt er in het spel Gondor de Forces of Sauron Siege phase plaats, waarin hij zijn belegeringswerktuigen tegen de muren van Minas Tirith los kan laten of ze zelfs kan verplaatsen (of bewegen indien zij met een eenheid gestapeld zijn) Daarna volgen de Forces of Sauron Movement Phase en de Forces of Sauron Combat Phase. Het is duidelijk wat er in deze fases gebeurt. Dit wordt gevolgd door een tweede Magic leader Movement Phase, die op zijn beurt gevolgd wordt door de Westernesse Movement Phase en de Westernesse Combat Phase. Tenslotte is er de Joint Rally Phase, waarin beide spelers troepen die disrupted zijn mogen hergroeperen.

Het bewegen en de regels voor de zones of control zijn vrij standaard, dus daar zal ik hier niet echt op in gaan. Alle infanterie eenheden hebben een bewegingswaarde van vier punten en alle cavalerie eenheden hebben een bewegingswaarde van zes punten.

Bij gevechten vergelijk je eerst de aanvalswaarde van de aanvaller met de pantser-beschermingswaarde van de verdediger. Dat levert op een tabel een reeks van twee cijfers op waartussen je met twee dobbelstenen moet gooien om een verlies te veroorzaken. Als bijvoorbeeld Westernesse Lancers (in Sauron) met een aanvalswaarde B arme goblins van Sauron met een pantser-beschermingswaarde van 2 aanvallen, moet de aanvaller tussen de 4 en de 8 gooien. Indien dat gebeurt wordt er eens gekeken wat de resultaten van de verliezer zijn. Hoe slechter het moreel, hoe groter de kans op vernietiging (bij de boven beschreven arme goblins is dat 66%!).

Eenheden die zich terug moeten trekken gelden automatisch als disrupted en mogen dan niet aanvallen of bewegen tot zij door een leider gerallied worden. Maar, en dat is een belangrijke `maar', wanneer gedisrupte eenheden moeten terugtrekken worden zij meteen vernietigd! Deze eigenschap kan met name in het spel Sauron in combinatie met een bepaalde toverspreuk dodelijke effecten hebben. Voor de magie hebben de magische leiders de beschikking over magische punten, maar slechts een zeer beperkt aantal, en die mogen slechts éénmaal per spel gebruikt worden (dus het aantal gebruikte punten moet wel op een papier bijgehouden worden).

Dat zijn de belangrijkste zaken, hoewel er een paar speciale regels zijn. Zo kunnen twee cavalerie eenheden een wig vormen en twee infanterie eenheden een schildmuur. Dit geldt echter alleen voor Westernesse eenheden (waarschijnlijk zijn die orkjes van Mordor te ongedisciplineerd). Deze speciale formaties zijn erg sterk.

Het spel Gondor

In het spel Gondor staat, zoals ik boven al uitlegde, het beleg van Minas Tirith centraal. Dit is eigenlijk een beetje een belegering uit de oudheid met wat magische regeltjes als extra. Het garnizoen van Minas Tirith is niet sterk, en de troepen van Sauron zijn met veel en zij hebben flinke belegeringsapparaten (belegeringstorens, ladders, etc). Maar de Sauron speler heeft maar weinig tijd tot zijn beschikking om de stad binnen te komen alvorens er Westernesse versterkingen op de kaart verschijnen. Het probleem is dat hij in het geval van de Rohirrim er niet zeker van kan zijn wanneer ze opduiken (elke beurt na beurt 5 is er een kans van 33%).

Om Minas Tirith binnen te komen kunnen er met katapulten bressen in de muren geschoten worden, maar de buitenste muur van Minas Tirith is hier natuurlijk tegen bestand. Echter, de troepen van Sauron beschikken over Grond, een machtige stormram, en het zwakke punt van de buitenmuur van Minas Tirith is de toegangspoort, die wel open gerammeid kan worden. Om Grond te gebruiken moet de Lord of de Nazgul wel in de buurt zijn en er een juiste toverspreuk voor gebruiken. Maar Gandalf kan weer een toverspreuk uitvoeren om de Lord of de Nazgul weg te drijven. Maar dat moet de speler dan wel doen alvorens de Lord of de Nazgul Grond heeft kunnen activeren, want wanneer die ram eenmaal actief is blijft hij aan het rammeien.

De makers van het spel hebben de beschrijving van het beleg van Minas Tirith in het boek goed gelezen en in het spel komen dan ook meerdere zaken voor die in het boek beschreven zijn, zoals vaten kokende olie, de moreel effecten van de afgehakte hoofden uit een eerdere slag die door de orks de stad in geschoten werden en de effecten die het bekend maken van Aragorn (met de banier van de koning) op de Mordor orks heeft.

Het spel Sauron

Sauron daarentegen is een ouderwetse huis-tuin-en-keuken veldslag. In het begin zijn de Westernesse troepen aardig in de meerderheid, maar naarmate het spel vordert duiken er steeds meer Sauron versterkingen op. Maar ook de Westernesse troepen krijgen nog enige versterkingen.

Eén van de versterkingen die Sauron krijgt is het Beest van Mordor, een huisdiertje van Sauron dat niet de boeken voorkomt maar dat de maker zelf verzonnen heeft. Sauron kan deze demon tevoorschijn toveren (dat kost wel wat moeite, maar goed) en dit beest heeft een aantal magische mogelijkheden zoals vliegen, een aanval met hoorns, magische pantsering en zelfs de mogelijkheid van een dodelijke ademstoot (het is duidelijk dat men in Mordor nog niet beschikt over tandpasta!) waardoor alle eenheden voor het beest dood gaan.

Nu we toch bij de magie aan zijn gekomen, er is een normale toverspreuk waarmee de Sauron speler het spel aardig in zijn voordeel kan doen verkeren en dat is de spreuk Sinister Visions, welke hij twee maal in het spel mag uitspreken. Het effect van deze spreuk is dat alle Westernesse eenheden behalve de elfen en de dwergen die een moreel van X of lager hebben automatisch disrupted zijn. Als de Sauron speler wacht met het uitspreken van deze spreuk tot alle mensen eenheden in het gevecht zijn kan hij er ongeveer een derde van het Westernesse leger mee disrupten. Als deze gedisrupte eenheden dan aangevallen worden en er slachtoffers ontstaan zijn ze meteen weg. Ik herinner mij dat ik zelf op deze manier eens een flink deel van mijn strijdmacht zag verdwijnen... Niet leuk, wanneer je zoiets overkomt.

Conclusie

Het voornaamste spel in de doos was (en is) natuurlijk War of the Ring. In een vergelijking met War of the Ring komen zowel Gondor als Sauron als duidelijk mindere spellen te voorschijn. Maar desondanks zijn het leuke spellen die veel mogelijkheden bieden. Voor de toegewijde Tolkien fan zijn deze spellen alleen maar aanraders te noemen.