De Vierdaagse Zeeslag, Dag Twee

Foto's: Niek van Diepen (Adm. Duke of Albemarle)
Tekst: Marleen Overkamp (Adm. Sir George Ayscue)

Op zaterdag 8 en zondag 9 april 2000 was het weer zover: de Tweede Dag van de Vierdaagse Zeeslag (in véél meer dan vier dagen) kon gespeeld worden. De Eerste Dag van deze zeeslag is in een weekend in november 1999 gespeeld. Die dag eindigde in een storm, en de twee vloten, de Engelse en de Nederlandse, verwijderden zich van elkaar ('s nachts wordt er niet gevochten, en je wil niet te dicht bij de vijand blijven). Deze laatste posities waren het uitgangspunt voor de tweede dag van de zeeslag.

De vloten zijn vertrokken van hun nacht-posities en varen naar elkaar toe. Op de voorgrond het rode en het witte eskader van de Engelsen, op de achtergrond de Ruyter met zijn eskader.

Botsing in het eskader van Cornelis Tromp. Blijkbaar zat er een kapitein te slapen: dit wordt gesimuleerd met een random event (1 random event per zijde per beurt). In een formatie varen met een zeilschip is nog niet gemakkelijk...
Linksboven (Ayscue) en rechtsboven (Harman) komen de Engelsen dichterbij.

Er werd gespeeld met kleine scheepjes, schaal 1:3000, op een tafel van ongeveer 2,5 bij 4 meter. Deze kleine schaal was wel nodig ook, er varen namelijk bijna 130 schepen rond bij de Vierdaagse Zeeslag! De fregatten en dergelijke zijn hierbij niet meegeteld, die zijn alleen aanwezig voor de sier en voor brander-acties. Daarnaast konden er nog eens zo'n stuk of 20 schepen bijkomen, namelijk het eskader van Prince Rupert (versterking voor de Engelsen). Deze zijn overigens tot nu toe nog niet verschenen.

Een close-up van het vlaggeschip van luitenant-admiraal Jan Meppel (voorgrond, met de vlag in top). Op de achtergrond komt het Engelse rode eskader naderbij.

De regelset die gebruikt wordt voor de Vierdaagse Zeeslag is Fleets under Sail (FUS) van Albert C.E. Parker. Met zoveel schepen op de tafel is het namelijk niet te doen om met Wooden Ships & Iron Men regels te spelen, om van Close Action maar te zwijgen. FUS is gemaakt om hele eskaders tegelijk te kunnen bewegen en werkt met vloot-formaties (1). FUS is overigens nog niet in de winkel te krijgen: de Vierdaagse Zeeslag is in feite een playtest, de grootste in de wereld tot nu toe.

De Tweede Dag van de Vierdaagse Zeeslag begon met normale wind. De Engelsen wilden wel vechten en gingen dus op de Nederlandse vloot af. De Nederlandse achterhoede kon niet zo gemakkelijk dichterbij kruipen vanwege de wind. De Nederlandse voorhoede echter, die compleet buiten de slag lag, besloot volle zeilen op te zetten om maar dichter bij te kunnen komen (op Dag Eén mochten zij dit nog niet). De Engelsen vechten overigens in de normale eskader volgorde (wit - rood - blauw), de Nederlanders in de `omgekeerde' volgorde: de achterhoede vaart dus vooraan, naast de Engelse voorhoede. In beide gevallen liggen de divisies binnen de eskaders wel door elkaar.

In beurt 8 wakkerde de wind opeens aan: het begon stevig te waaien. Minder leuk voor de Engelsen, want die moesten al hun onderste geschutspoorten sluiten, wel leuk voor de Nederlanders, want die konden hun onderste geschutspoorten aan de loefzijde openhouden en wat lag daar? Juist, de Engelsen.

Wat te doen als je kleiner bent dan de vereiste halve tafelbreedte... of wanneer je scheepjes meer dan een halve breedte van je af liggen.

Stuurfoutje van de Nederlanders: een klein scheepje (van een compleet ander eskader!) ligt het vlaggeschip van Ært van Nes danig in de weg.

De Engelsen besloten het op dat punt wat rustiger aan te doen en te proberen wat verder van de Nederlanders af te komen. Niet dat dat zo gemakkelijk ging. Twee beurten later wakkerde de wind nog wat aan, tot bijna stormkracht, en draaide een beetje naar rechts. De Nederlanders moesten nu ook die laatste onderste geschutspoorten sluiten. Hierop dachten de Engelsen: "kom, we gaan weer eens aan de gang". En daar eindigde het weekend: met grote gedeelten van de vloten (bijna) in gevecht.

De Duke of Albemarle (Engelse opperbevelhebber) dreigt hoogstpersoonlijk door de Nederlandse 'linie' te breken bij het vlaggeschip van Jan van Meppel. Van de vier schepen in het midden is het schip linksboven dat van de Duke, de andere schepen zijn Nederlanders.

Eindsituatie: links de voorhoede van de Engelsen, rechts de achterhoede van de Nederlanders. Op de achtergrond (bovenaan de foto) is het nogal druk: de Nederlandse voorhoede is dichterbij gekomen en zal binnenkort wel aan het gevecht gaan deelnemen.

(1) In Fleets under Sail worden geen acties van individuele schepen geplot. Het plotten bestaat uit het dicht leggen van kaartjes met de gewenste eskader/divisie actie (tegelijk draaien, één voor één draaien enzovoort) en de gewenste snelheid (afhankelijk van de wind en van de positie en snelheid van de schepen), die vervolgens open gedraaid worden. Individuele schepen die iets sneller of langzamer gaan dan de algemene snelheid worden voorzien van een snelheids-counter.

Het schieten is een zaak van individuele schepen. Dit vraagt wat rekenwerk (elk schip heeft z'n eigen modifiers) en kan dus even duren. Aan de andere kant, het is ook niet realistisch dat alle schepen even goed schieten en dat de hele vloot tegelijk raak schiet of mist. terug